Indywidualny Zestaw Autostrzykawek 05 (IZAS-05) to specjalistyczny wojskowy pakiet medyczny opracowany w 2005 roku na potrzeby Sił Zbrojnych RP. Stanowi on bezpośredni krok ewolucyjny w krajowych programach ochrony przed bronią masowego rażenia, będąc następcą starszych systemów IZAS-95 oraz IZAS-02. W międzynarodowej doktrynie taktycznej oraz ratownictwie pola walki (TCCC), polski zestaw pełni funkcję w pełni analogiczną do amerykańskiego wyposażenia o nazwie ATNAA (Antidote Treatment Nerve Agent Autoinjector).
Głównym przeznaczeniem pakietu jest natychmiastowe przeciwdziałanie skutkom porażenia przez Bojowe Środki Trujące (BŚT) o działaniu paralityczno-drgawkowym (nerwowym), w tym wojskowe związki z grup V oraz G. Zestaw stanowi również skuteczne zabezpieczenie ratunkowe przed cywilnymi substancjami fosforoorganickimi, wchodzącymi w skład niektórych nawozów sztucznych, pestycydów oraz insektycydów rolniczych.
Podstawowy zestaw IZAS-05 składa się z 3 fabrycznie przygotowanych autostrzykawek umieszczonych w poręcznym etui. Każdy element pakietu ma przypisany unikalny kolor obudowy, co umożliwia natychmiastową identyfikację leku w warunkach stresu taktycznego i słabej widoczności.
W wyposażeniu osobistym żołnierza / ratownika może znajdować się również dodatkowa, czerwona autostrzykawka (Morfina). Należy jednak wyraźnie podkreślić, że nie wchodzi ona w skład zestawu przeciwgazowego IZAS-05, lecz stanowi odrębny, indywidualny środek przeciwbólowy przeznaczony do użycia w przypadku urazów mechanicznych.
Składa się z pudełka zawierającego:
Duża autostrzykawka brązowa z żółtą nakrętka (dawniej zielona) zawiera PRALIDOKSYM (chlorek pralidoksymu 600 mg) wraz z ATROPINĄ (siarczan atropiny 2 mg). Aplikowana jako pierwsza, celem przeciwdziałania zatruciom BST z grupy fosforoorganicznych.
Mała autostrzykawka żółta zawiera ATROPINE (siarczan atropiny 2 mg). Aplikowana jako dawka przypominająca celem przedłużenia przeciwdziałania zatruciom BST z grupy fosforoorganicznych.
Mała autostrzykawka szara (dawniej niebieska) DIAZEPAM (10mg). Aplikowana celem zniesienia drgawek wywołanych BST.
Dodatkowa autostrzykawka czerwona (obok zestawu IZAS-05) zawiera MORFINĘ (siarczan morfiny 10 mg). Aplikowana celem uśnieżenia bólu. Nie można jej aplikować jeśli wcześniej został użyty jakikolwiek ze środków zestawu IZAS-05.
Powyżej: IZAS-05 w obecnej wersji.
Źródło: ravimed.com.pl
Powyżej: Autostrzykawka z Morfiną.
Źródło: ravimed.com.pl
Pralidoksym – związek organiczny z grupy oksymów, reaktywuje acetylocholino-esterazę, czyli odblokowuje enzym (tutaj w sposób chemiczny), który odpowiada za normalny rozkład acetylocholiny, eliminując porażenie mięśniowe oraz spazmy mięśniowe – mięśnie mogą z powrotem normalnie pracować, przy tym też, wznawiając pracę mięśni oddechowych.
Atropina – blokuje receptory muskarynowe acetylocholin – działa dopiero po aktywacji pralidoksymu. Czyli szybko łagodzi objawy związane z nadmierną aktywacją układu przywspółczulnego – zmniejsza sekrecję wydzielin, ułatwia oddychanie, poprawa hemodynamiki (zniesienie bradykardii i stabilizacja ciśnienia), zniesienie objawów przywspółczulnych takich jak zwężenie źrenic, kurcze w przewodzie pokarmowym, nudności, pocenie.
Diazepam – związek o działaniu przeciwdrgawkowym i uspokajającym (przeciwlękowym – przy zatruciach, jednym z objawów jest uczucie niepokoju, panika, strach u osoby zatrutej), ważnym aspektem jest rozluźnienie mięśni, przez co ułatwia działanie poprzednich autostrzykawek. Ważne, jeżeli nie ma potrzeby, nie stosujemy. Szara autostrzykawka jest bardziej w przypadku dodatkowej, doraźnej pomocy.
Morfina – silny lek przeciwbólowy z grupy opioidów. Działa przeciwbólowo, przeciwkaszlowo oraz przeciwbiegunkowo. Działa depresyjnie na układ nerwowy oraz depresyjnie na układ oddechowy, prowadząc do niewydolności oddechowej. Dodatkowo ma działanie narkotyczne. Przez wiotczenie mięśni oddechowych, może zaniknąć częściowo, bądź całkowicie praca układu oddechowego, powodując utratę przytomności, a nawet zgon. Z tego też powodu, po podaniu morfiny, należy kontrolować poszkodowanego i w razie wystąpienia depresji oddechowej – prowadzić wentylację zastępczą, bądź podać nalokson w celu wycofania efektów morfiny.
WAŻNE – przy podaniu któregokolwiek z środków z zestawu IZAS, nie należy podawać morfiny!
Powyżej: Treningowa wersja autostrzywaki.
Źródło: ravimed.com.pl
Autostrzykawki z zestawu IZAS są tak skonstruowane, by ich podaż odbywała się domięśniowo (IM – Iniecto intramuscularis) – czyli nie trzeba celować i trafiać w żyłę, tylko należy przyłożyć autostrzykawkę do dużej partii mięśni:
Mięsień czworogłowy uda – dokładniej, to mięsień obszerny boczny – głowa boczna.
Mięsień pośladowy wielki – zewnętrzna górna ćwiartka mięśnia, ważne, ponieważ w pozostałych ćwiartkach pośladka przechodzi nerw kulszowy. Jego uszkodzenie może doprowadzić nawet do całkowitego paraliżu kończyny dolnej.
Mięsień naramienny boczny – tam, gdzie zazwyczaj podaje się szczepionki.
Mięsień czworoboczny grzbietu – między łopatką a kręgosłupem. Najmniej preferowane miejsce wkłucia.
Co ważne, należy umieścić autostrzykawkę pod kątem prostym do skóry. Długość igły jest taka, że nie wymaga ściągnięcia munduru, bez problemu przejdzie przez parę warstw ubrań. Przy podaży, należy złapać mocno autostrzykawkę w pięść, przyłożyć prostopadle do miejsca wkłucia, przycisnąć jak najmocniej do powierzchni ciała, kciukiem odbezpieczyć (podważyć) korek czerwony (biały przy autostrzykawe z morfiną) i pozwolić, by mechanizm wtłoczył lek (około dziesięciu sekund).
Użytkowanie autostrzykawek musi się bezwzględnie odbyć wedle ustalonej kolejności, aby zapewnić prawidłowe działanie leków:
Autostrzykawka brązowa (pralidoksym+atropina)
Autostrzykawka żółta (atropina) (jeżeli po podaniu pierwszej, dalej wystąpią objawy zatrucia)
Autostrzykawka szara (diazepam) (jeżeli jest potrzeba – najczęściej, gdy żołnierz będzie na tyle niespokojny, że nie będzie w stanie samemu sobie zaaplikować leku, wtedy należy również przestrzegać kolejności podania)
Nieprzestrzeganie ustalonej procedury dawkowania może stwarzać bezpośrednie zagrożenie życia. Atropina podana bez pralidoksymu nie wykazuje skuteczności terapeutycznej wobec bojowych środków paralityczno-drgawkowych. Podanie jedynie atropiny, znajduje zastosowanie jedynie w łagodniejszych zatruciach wybranymi związkami fosforoorganicznymi (np. nawozami/pestycydami), natomiast jest niewystarczająca w starciu ze złożonymi orężnymi środkami chemicznymi. Diazepam stanowi wyłącznie leczenie wspomagające dla zestawu atropina-pralidoksym i nie wpływa ogólnoustrojowo na całościowe funkcjonowanie OUN (Ośrodkowy Układ Nerwowy).
Powyżej: IZAS-05 w historycznej wersji z bardziej zaokrąglonym pudełkiem okularowym i pierwotną kolorystyką autostrzykawek.
Źródło:
Indywidualne środki ochrony przed skażeniami w Wojsku Polskim
https://panel.sft.cnbop.pl/storage/26a455a1-ad15-4814-b254-0544799fe1c7